Zwalczanie roztocza Varroa: od monitorowania po długoterminową kontrolę

To, co widoczne dla oka, nie zawsze jest najważniejsze. Skuteczne zwalczanie roztocza Varroa zaczyna się od prostego faktu: roztocze mogą rozwijać się wewnątrz zasklepionych komórek czerwiu. Zanim zauważysz je na osłabionych pszczołach, problem infestacji może być już bardzo zaawansowany.

Dlatego walka z Varroa nie jest jednorazową bitwą. Chodzi raczej o stałe utrzymywanie presji roztoczy poniżej progu szkodliwości. Nie trzeba wyeliminować ich wszystkich – wystarczy utrzymać bezpieczny poziom, z którym rodzina pszczela poradzi sobie najlepiej.

W tym przewodniku APIBUZZ omawia główne sposoby na utrzymanie populacji roztoczy poniżej progu ostrzegawczego. Przewodnik ten porównuje główne metody leczenia roztoczy Varroa. Wyjaśnia również, kiedy poszczególne opcje najlepiej wpisują się w szerszy plan kontroli roztoczy. Dążymy do tego, aby pomóc pszczelarzom wybrać strategię dopasowaną do ich rodzin pszczelich.

Jak wyglądają roztocze Varroa?

Dorosłą samicę roztocza Varroa łatwiej rozpoznać, niż mogłoby to wynikać z jej rozmiaru. Jej spłaszczone, czerwonobrązowe ciało o długości około 1,1 mm i szerokości 1,7 mm jest widoczne na dorosłych pszczołach. Samiec jest znacznie mniejszy, jaśniejszy i pozostaje głównie w czerwiu. Jaja Varroa są okrągłe, mlecznobiałe, mają około 1,00 mm długości i 1,5 mm szerokości.

Roztocze Varroa są pasożytami pszczoły miodnej i żywią się larwami oraz poczwarkami. Zazwyczaj atakują rozwijający się czerw. To pasożytnicze zachowanie powoduje katastrofalne problemy dla pszczół, w tym deformacje, ogólne osłabienie i trudności w lataniu.

Te chore, młode pszczoły stają się zbieraczkami, a wydajność ich zbiorów drastycznie spada. Czasami nie są w stanie wykonywać swoich zadań zbierackich. Jakie to smutne, gdy cała rodzina czeka na pokarm!

Jeśli zignoruje się cierpienie pszczół miodnych, infestacja Varroa może doprowadzić do całkowitej zagłady rodzin.

Jak rozprzestrzeniają się roztocze Varroa?

Roztocze Varroa nie przemieszczają się samodzielnie z jednej rodziny do drugiej. Podróżują wraz ze swoimi żywicielami przez całe życie. Ruch pszczół może szybko przekształcić problem ze szkodnikami w jednym ulu w katastrofę na całej pasiece. Rabunki oraz błądzenie pszczół są kluczowymi wektorami transmisji.

Roztocze Varroa lubią ukrywać się wewnątrz zasklepionych komórek. Niektórym początkującym pszczelarzom trudniej je dostrzec. Podczas wymiany ramek z czerwiem mogą pomieszać zarażone i zdrowe rodziny, co również może przenieść roztocze.

Pomiędzy rodzinami może również dochodzić do pośredniej transmisji, gdy zakażone i zdrowe zbieraczki mają kontakt na tych samych kwiatach. Bezpośrednia transmisja poprzez błądzenie lub rabunki jest dominująca, podczas gdy przenoszenie przez kwiaty zdarza się dość rzadko.

 

Wykrywanie populacji roztoczy Varroa:

95,2% roztoczy Varroa destructor wykształciło nawyk ukrywania się i żerowania na spodniej stronie odwłoka pszczoły. Zapewnia im to łatwy dostęp do ciała tłuszczowego pszczół.

Pszczelarzom trudno je zauważyć. Gdy podczas przeglądu uli pszczelarz widzi kilka roztoczy na grzbietowej części tułowia pszczół, poziom infestacji jest już poważny. Potrzebujemy ilościowego monitoringu roztoczy, aby uzyskać dokładne wyniki i móc jak najszybciej zastosować leczenie.

Zalecamy metody takie jak test cukrem pudrem (sugar roll) lub przemywanie alkoholem (alcohol wash). Pobierz próbkę 300 dorosłych pszczół robotnic. Oblicz wskaźnik porażenia jako liczbę roztoczy na 100 dorosłych pszczół. Porównaj te wyniki z lokalnie zalecanymi sezonowymi progami leczenia.

Twoje wysiłki na rzecz monitorowania populacji roztoczy będą skuteczniejsze, jeśli dobrze poznasz ich sezonowy cykl wzrostu. Musisz zapoznać się z okresami, w których prawdopodobny jest gwałtowny wzrost populacji roztoczy. Rozpocznij monitoring wczesną wiosną i kontynuuj go w regularnych odstępach czasu przez cały sezon aktywny. Pamiętaj o przeprowadzaniu testów zarówno przed, jak i po zastosowaniu leczenia.

Zawsze ponownie przetestuj rodzinę po leczeniu, aby upewnić się, że poziom porażenia spadł do akceptowalnego zakresu. Jeśli wskaźnik infestacji nadal pozostaje wysoki, rozważ wypróbowanie innego leku zamiast zakładać, że zabieg zadziałał. Ponieważ pasieki znajdują się w różnych regionach i klimatach, progi leczenia również się różnią. Warto zasięgnąć rady na lokalnych forach pszczelarskich lub skonsultować się z doświadczonymi pszczelarzami.

 

 

Mechaniczne i biotechniczne metody kontroli Varroa

Mechaniczne metody kontroli polegają na fizycznym usuwaniu roztoczy Varroa lub przerywaniu ich cyklu rozrodczego bez użycia środków chemicznych. Metody biotechniczne wykorzystują linie pszczół o specjalnych właściwościach. Metody te stanowią część zintegrowanej ochrony przed szkodnikami (IPM). Pszczelarze powinni sprawdzać poziom porażenia po każdym zabiegu, aby uzyskać efekt profilaktyczny.

 

Usuwanie czerwiu trutowego

Roztocze Varroa wykazują wyraźną preferencję dla czerwiu trutowego, co sprawia, że ramki z czerwiem trutowym są bardzo przydatne jako pułapka na roztocze. Boot i in. (1995) odkryli, że roztocze Varroa wnikają do komórek czerwiu trutowego w przybliżeniu 11,6 razy częściej niż do komórek czerwiu robotnic. Czerw trutowy ma również dłuższy okres rozwoju, co daje roztoczom więcej czasu na rozmnażanie.

Chociaż zasklep woskowy chroni rozwijające się pszczoły, służy również jako tarcza dla roztoczy Varroa. Wiele rodzajów akarycydów nie potrafi wniknąć wystarczająco głęboko do komórek, aby je wyeliminować.

Usuwając zasklepiony czerw przed wygryzieniem się dorosłych trutni, pszczelarze mogą fizycznie usunąć znaczną liczbę rozmnażających się roztoczy. Jest to klasyczna metoda w Europie i Ameryce, ale nie można na niej polegać jako na jedynej metodzie kontroli.

Przerwa w czerwieniu

Możesz stworzyć tymczasową przerwę w czerwieniu poprzez izolację lub usunięcie matki bądź podział rodzin. Ponieważ roztocze Varroa rozmnażają się wewnątrz zasklepionych komórek czerwiu, przerwanie produkcji czerwiu pomaga szybciej zredukować ich liczbę. Zwiększa to skuteczność wielu zabiegów, zwłaszcza kwasem szczawiowym.

Dennica osiatkowana (higieniczna):
Zastąp pełne drewniane dennice alternatywami z siatką. Ta klasyczna metoda wykorzystuje naturalne zachowanie pszczół. Dzięki temu opadłe roztocze Varroa nie mogą ponownie zaatakować populacji pszczół. Choć redukcja liczby roztoczy jest zazwyczaj umiarkowana, dennice osiatkowane stanowią wartościowe wsparcie w programie IPM.

Cukier puder:
Posypywanie pszczół cukrem pudrem może pobudzić zachowania czyszczące i spowodować opadanie niektórych roztoczy foretycznych. Podejście to charakteryzuje się pewną skutecznością, ale wymaga dużo pracy. Dziś niewielu pszczelarzy bierze je pod uwagę.

Linie odporne

Hodowla lub zakup rodzin o genetycznej odporności na Varroa.

Czystorasowe amerykańskie pszczoły ARS (rasa rosyjska) wykazują znaczną odporność na Varroa. Jeden z mechanizmów polega na tym, że ich larwy są „nieatrakcyjne” dla roztoczy Varroa, co hamuje ich rozmnażanie.

Zachowanie VSH (Varroa Sensitive Hygiene – higiena wrażliwa na Varroa) to specjalne zachowanie higieniczne pszczół. Robotnice potrafią zidentyfikować komórki czerwiu, w których rozmnażają się roztocze Varroa. Mogą odsklepić komórkę i usunąć znajdującą się w niej larwę.

Te specjalne linie bezpośrednio eliminują lub pośrednio zakłócają miejsca rozmnażania się roztoczy Varroa.

 

 

Strategie chemiczne:

Aby zapewnić jak najlepsze rezultaty zimowli, chemiczne akarycydy należy zastosować przed uformowaniem się pokolenia pszczół zimowych.

Zabiegi biologiczne / organiczne:

Mniej agresywne substancje chemiczne to związki organiczne, takie jak kwas szczawiowy, kwas mrówkowy, tymol oraz beta-kwasy chmielowe. Można je pozyskiwać z roślinnych olejków eterycznych, owoców lub wydzielin zwierzęcych. Łatwo ulatniają się lub rozkładają po zabiegu w ulu. Oznacza to, że ich pozostałości wykazują znacznie niższą trwałość w porównaniu z ciężkimi chemikaliami syntetycznymi.

Akarycydy syntetyczne:

Syntetyczne akarycydy, takie jak tau-fluwalinat, amitraz i kumafos, oferują doskonałą skuteczność leczenia. Jednak ponieważ niektóre akarycydy syntetyczne są lipofilne, pozostałości mogą gromadzić się w wosku pszczelim przy wielokrotnym stosowaniu. Mimo to z czasem i praktyką pszczelarze nauczyli się ograniczać te pozostałości pestycydów.

Regularnie wymieniając stare ramki z czerwiem, pomagasz zmniejszyć ilość pozostałości w ulu. Unikaj niepotrzebnego, zbyt częstego narażania pszczół na „zanieczyszczone” plastry. Pamiętaj, aby stosować pestycydy ściśle według instrukcji na etykiecie.

Zarządzanie opornością

Jeśli pszczelarze stosują tę samą substancję przez dłuższy czas, niektóre populacje roztoczy mogą wykształcić oporność. Może to zmniejszyć skuteczność walki z chorobą. Problem ten jest powszechny i nie ogranicza się tylko do akarycydów syntetycznych. Zabiegi z użyciem kwasów organicznych mogą również stracić skuteczność w przypadku nadmiernego stosowania jednego preparatu w ulu.

Aby spowolnić rozwój oporności, pszczelarze powinni unikać powtarzanych zabiegów z użyciem tej samej substancji czynnej. Przestrzegaj zalecanej dawki i czasu trwania leczenia oraz monitoruj poziom roztoczy. W miarę możliwości stosuj przemiennie produkty o różnych mechanizmach działania.

 

 

Gama produktów APIBUZZ do leczenia Varroa:

Stosowanie wielu metod leczenia roztoczy pomaga zmniejszyć oporność Varroa na pojedynczy lek. Różne leki działają odmiennie w zależności od temperatury i wilgotności na pasiece. Dlatego konieczne jest zróżnicowanie metod leczenia!

APIBUZZ oferuje pszczelarzom wiele opcji leczenia pszczół. Zapoznaj się z naszą szeroką gamą produktów pszczelarskich i wybierz ten, który najlepiej odpowiada Twoim potrzebom!

Paski przeciwko Varroa APIBUZZ wyróżniają się jako główny produkt powszechnie stosowany przez pszczelarzy. Paski te zyskały dużą popularność wśród pszczelarzy ze względu na swoją skuteczność. Paski pszczele APIBUZZ to:

 

 

APIBUZZ oferuje również rozwiązania w zakresie organicznego leczenia roztocza Varroa. Pszczelarze stosują łagodne substancje chemiczne do kontroli populacji Varroa.

Produkt	Specyfikacja	Opis
APITHYMO — Tymol	200 g / pojemnik	Łagodny akarycyd
MYTH-BEE — Proszek kwasu szczawiowego	200 g / pojemnik	Łagodny akarycyd