Bal Arılarında Varrooz Hastalığı

Varroasis hastalığı bal arısı kolonileri için büyük bir tehdittir. Bu hastalığı anlamak ve yönetmek her arıcı için son derece gereklidir. Varroasis hakkında biraz bilgi edinelim. Kovanlarınızı nasıl koruyacağınızı ve bal üretimini nasıl artıracağınızı öğreneceksiniz.

Varroasis Nedir?

Genel olarak Varroa destructor akarcığı, Varroasis hastalığının ana faktörü olarak kabul edilir.

Dişi Varroa akarı oval, kahverengi, yaklaşık 1,17 mm uzunluğunda ve 1,77 mm genişliğindedir;

Erkek akar ise biraz daha küçük, oval, yaklaşık 0,88 mm uzunluğunda ve 0,72 mm genişliğindedir.

Ergin akarların çoğu işçi arıların ve erkek arıların karın (abdomen) segmentleri arasında parazitlik yapar. Ergin arıların vücut sıvılarını emerler.

Dişi Varroa akarları, yumurta bırakmak için kuluçka (yavru) hücrelerine gizlice girerek arı larvalarının yetersiz gelişmesine neden olur. Arı koloninizi doğrudan kaynağında zayıflatırlar. Bal arısı popülasyonlarını tehlikeye atarlar.

Varroa akarlarının bir arı kolonisine ciddi şekilde saldırması durumunda nasıl bir manzara ortaya çıkacağını hayal edebilirsiniz. Eğer tripofobiniz (delik korkusu) varsa, mideniz bulanabilir! Tek bir erkek arı pupasında 20'den fazla, bir işçi arıda ise 12'ye kadar akar bulabilirsiniz.

Varroa akarları, yavru çürüklüğü ve spor hastalıkları gibi zararlı virüslerin taşıyıcılarıdır (vektörleridir). Akar öldürücü ilaçlar (mitisitler) kullansak bile, bal arısı virüsü seviyeleri yüksek kalmaya devam etmektedir.

Bu hastalık bal arısı popülasyonlarını tehlikeye atar. En kötü senaryoda, tarımsal üretimi baltalayan koloni çöküşlerine neden olabilirler.

 

 

Tarihçe ve Köken

Varroa Akarlarının Keşfi

Araştırmacılar Varroa'yı ilk olarak 20. yüzyılın başlarında Güneydoğu Asya'da tespit ettiler. Bu arıcılık zararlıları ilk olarak Asya bal arısına, yani Apis cerana'ya bulaştı. 1960'larda Avrupa bal arılarını (Apis mellifera) enfekte etmeye başladılar ve dünya çapında hızla yayıldılar. Bu yayılma, büyük ölçüde istila edilmiş arıların ve arıcılık ekipmanlarının taşınmasından kaynaklanıyordu.

Arıcılık Sektörüne Etkisi

Bu parazit sorununu yönetmeye yönelik ilk aşamalarda, arıcılar kimyasal tedavilere, özellikle de bir mitisit (akar öldürücü) olan Amitraz'a başvurdular. Yine de, akarların yaygın varlığı ve hayatta kalma yetenekleri muazzam sorunlara yol açtı. Arıcılar, Varroasis'in kalıcı bir sorun olduğunu kabul etmek zorunda kaldılar. Varroa akarlarını kolayca tamamen yok edemeyiz.

Zamanla Varroa akarları, arılara yaklaşımımızı büyük ölçüde değiştirdi. Kimyasallar kullanıyor, akarlara karşı dirençli arılar yetiştiriyor ve kovan yönetim biçimlerimizi geliştiriyoruz.

Araştırmacılar, seçici yetiştirme yoluyla bal arılarının doğal savunmasını güçlendirmeye ve kimyasal olmayan kontrol yolları bulmaya odaklanmaktadır.

 

Varroa Akarı Biyolojisi

Varroa Akarının Yaşam Alışkanlıkları:

Varroa akarları yalnızca kapalı yavru (kuluçka) hücrelerinde çoğalabilirler. Gelişim döngüleri üç aşamadan oluşur: yumurta, nimf ve ergin akar. Esas olarak arı vücutlarını ve yavru hücrelerini istila ederler.

Bahar geldiğinde, arı kolonisinde kapalı yavru petekleri oluşur. O can sıkıcı akarlar çoğalmaya başlar. Yavru hücrelerinin sayısı arttıkça, daha fazla Varroa akarı bu hücreleri istila eder. İstila yaz aylarında en yüksek noktasına ulaşır.

Sonbaharda, bal arısı kolonisinin popülasyonu azaldıkça yavru hücrelerinin sayısı da düşer. Varroa akarları çoğalmaya devam ederek daha az sayıdaki hücreye ve ergin arılara yönelir.

Kış geldiğinde Varroa akarları üremeyi durdurur ve ergin aşamada kalır. Bal arılarıyla birlikte kışlayarak onların vücut sıvılarıyla beslenirler. Yani, yıl boyunca arı kolonilerine zarar verebilirler.

Varroa Akarı Aktivitesi:

Sıcaklık, Varroa akarı aktivitesini etkiler. Kışın arılar, hayatta kalabilmek için kovan içinde istikrarlı bir sıcaklık sağlamak zorundadır. Bu sıcaklık akarın hayatta kalma gereksinimlerini karşılasa da yumurtlama gereksinimlerini karşılamaz.

Varroa akarları 18°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda aktif hale gelir. Normal şekilde üreyebilmek için yaklaşık 31°C'ye ulaşan sıcaklıklara ihtiyaç duyarlar. Kışın yavrusuz bir arı kolonisinde üreyemezler. Ancak kış boyunca bal arılarıyla birlikte varlıklarını sürdürmeye devam edebilirler.

 

 

Varroasis Belirtileri ve Teşhisi

Arı Kolonilerinde Görülen Belirtiler

Baş Bölgesini Gözlemleyin: Sağlıklı arılar canlı ve doğal baş hareketleri sergilerler. Bize sevimli bir izlenim verirler. Baş hareketleri sert görünüyorsa veya kaşınıyor gibiyseler, bu bir istila belirtisi olabilir.

Kanat ve Bacakları Gözlemleyin: Sağlıklı arıların kanatları sağlamdır, kanatlarını kolayca açarlar ve hızlı uçarlar. Yerde sürünen ve uçamayan, kanatları hasarlı genç arılar bulursanız, bu Varroasis'tir.

 

Teşhis Yöntemleri

Akar Seviyesi Değerlendirmesi: Arıcılar "koruma odaklı, entegre tedavi" ilkesine bağlı kalmalıdır. İlk olarak, arı akarı istilasının ciddiyetini analiz etmeniz gerekir.

Düzenli izleme, arı kolonilerinizin Varroasis kontrolü gerektiren bir eşiğe ulaşıp ulaşmadığını değerlendirmenize yardımcı olur. Arıcılar, akar istilası seviyelerini tahmin etmek için birkaç yöntem kullanabilir, örneğin:

- Pudra Şekeri Yöntemi (Sugar Roll): Bir Varroa test kavanozundaki örnek arıların üzerine pudra şekeri serpin. Kavanozu sallayarak akarların düşmesini sağlayın. Ardından şekerle kaplanmış akarları sayabiliriz.

- Alkolle Yıkama Yöntemi (Alcohol Wash): Bunun için de bir Varroa test kavanozuna ihtiyacınız olacak. Birkaç örnek arı alın ve onları alkole batırın. Varroa akarları çözeltinin dibine çökecektir ve ardından sayıma başlayabilirsiniz. Bu basit tespit yöntemi, tüm yöntemler arasında en doğru olanıdır.

- Yapışkan Levhalar (Sticky Boards): Bir Varroa levhası, elekli altlığın altında yapışkan bir maddeye sahiptir. Kovanın altına yerleştirilen bu levhalar düşen akarları yakalar. Bu yöntem, bal arısı popülasyonunu hesaba katmadığı için istila oranını yalnızca kabaca izler.

Arı kolonilerinizin değerlendirmesini tamamladıktan sonra, Varroa akarlarına ne zaman müdahale edileceği konusunda uzmanlaşmalısınız. Bu, koloninizi en uygun zamanda kurtarmanızı sağlayacaktır.

 

Arı Kolonisi Sağlığına Yönelik Tehditler

Fiziksel Zararlar: Varroa akarları öncelikle bal arılarının yüzeyinden hemolenf ve vücut sıvılarını emerek beslenirler. Arıları gerekli besinlerden mahrum bırakırlar. Bu durum onları zayıflatır, büyümelerini yavaşlatır ve hatta erken ölmelerine neden olur.

İstilaya uğramış bal arısı larvalarında gelişim geriliği görülebilir, bu da kilo kaybına ve kanat ya da bacak deformasyonlarına yol açar. Ayrıca uçma yeteneklerini de kaybedebilirler.

Virüslerin Bulaşması: Varroa akarları birkaç zararlı virüsün taşıyıcısıdır. Kanat Deformasyon Virüsü (DWV) ve Akut Arı Felci Virüsü (ABPV) vb. buna örnektir. Varroa istilasına uğramış koloniler, virüsleri salyaları yoluyla bulaştırırlar.

Bu virüsler arıların bağışıklık sistemini bozarak onları fiziksel olarak daha zayıf hale getirebilir. Bu yüksek risk, ikincil enfeksiyonlara ve hastalıklara yakalanmalarını kolaylaştırır.

 

 

Yönetim ve Kontrol Stratejileri

Arıcılıkta, Varroa akarı tedavileri genellikle tek bir yöntemle sınırlı değildir. Tedaviler tipik olarak birden fazla yöntemin dönüşümlü olarak kullanılmasını içerir.

Yaygın Akarisitler (Akar Öldürücüler): Amitraz, fluvalinat, kumafos vb. geleneksel maddeler kimyasal tedavilerdir.

Organik Mitisitler: Hafif kimyasal maddeler arasında oksalik asit, formik asit, timol vb. yer alır. Arıcılık sektöründe bu ürünleri organik ilaç olarak kabul ediyoruz.

Avantajlar ve Dezavantajlar:

Kimyasal tedaviler, akar sayılarını azaltmada etkinlik gösterir. Bununla birlikte, bu tedavilerin belirli dezavantajları da vardır.

Bir dezavantajı, kullanım talimatlarına uymadığınız takdirde akarların direnç geliştirebilmesidir. Diğer bir sorun ise kimyasalların arılara zarar verme potansiyelidir. Ayrıca kovan ürünlerinin kirlenmesi riski de mevcuttur.

Organik akarisitler genellikle çevre ve arı ürünleri için daha güvenlidir. Ancak organik tedavilerin uygulanması sıklıkla büyük dozlar gerektirir. Bu da dikkatli bir uygulama ile daha fazla iş gücü anlamına gelir. Dahası, sentetik kimyasallar kadar etkili olmayabilirler.

Kimyasal Olmayan Yöntemler

Mekanik Kontroller: Erkek arı gözü uzaklaştırma (daha fazla akar çeken erkek arı gözlerinin çıkarılması veya imha edilmesi) gibi teknikler. Düşen akarları yakalamak için elekli altlıklar kullanılması, popülasyonlarının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Biyolojik Kontroller: Akara dirençli arı hatlarının yetiştirilmesi, son yıllarda trend olan bir araştırma yönüdür. Varroa akarlarını avlayan organizmaların kullanılması, gelecek vadeden kimyasal olmayan bir yöntem sunar.

 

Zorluklar ve Gelecekteki Yönelimler

Tedavilere Karşı Direnç

Akarisit Direncinin Gelişmesi: Kimyasal tedavilerin aşırı kullanımı, dirençli akar popülasyonlarına yol açmıştır. Bu tedaviler zamanla daha az etkili hale gelmektedir.

Yeni Kontrol Yöntemlerine Duyulan İhtiyaç: Yenilikçi kovan yönetimi stratejilerine yönelik araştırmalar sürekli bir ihtiyaçtır.

Araştırmalardaki Yenilikler

Bazı görüşler sürdürülebilir arıcılık etrafında şekillenmektedir. Yapay yavru kesintisi biyolojik yöntemi, tedaviyle birleştirildiğinde Varroa popülasyonunun büyümesini etkili bir şekilde sınırlayarak en yüksek düzeyde kontrol sağlar. Bu yaklaşımda ana arı kafesleme, erkek arı gözü imhası, toplam yavru uzaklaştırma ve tuzak petek gibi yöntemler kullanılmaktadır.

 

 

Ek Kaynaklar

Daha Fazla Okuma İçin Bağlantılar

Bilimsel Makaleler ve Çalışmalar: Varroa akarları ve kontrol yöntemleri hakkındaki en son araştırmaları istiyorsanız, [NCBI] adresine başvurun.

Arıcılık Forumları ve Destek Grupları: Tavsiye ve topluluk desteği arayan arıcılar için kaynaklar, örneğin [BeeSource]

Pratik Kılavuzlar ve Eğitimler

Videolar ve Çevrimiçi Kurslar: Varroa yönetimi hakkında bilgi edinmek için görsel ve etkileşimli kaynaklar, [Honey Bee Health Coalition] web sitesinde mevcuttur.